نقشه ذهنی و کاربرد های آن (Mind map)

آیا برایتان اتفاق افتاده درباره موضوعی مطالعه کرده باشید، اما صرفا با چند صفحه اطلاعاتی که هیچ درک روشنی از آنها ندارید روبه رو شوید؟
یا احتمالا شما هم برای سخنرانی، امتحان، برنامه ریزی و … دچار مشکل شده اید.
مثلا در سخنرانی: نکته ای را فراموش کرده اید یا کاری را باید انجام میدادید ولی انجام نداده اید و…
نقشه ذهنی در این موارد به شما کمک میکند که موضوع را بهتر درک کنید و یکی از روش های موثر برای یادگیری بهتر و ساده تر است.

تونی بوزان راه حل این مشکلات را پیدا کرده است. تونی بوزان استفاده از نقشه ذهنی را ترویج کرد و ده‌ها کتاب و مطلب در موردش نوشت که از جمله آنها می‌توان به کتاب The Mind Map Book اشاره کرد که در سال ۱۹۹۶ در کشور آمریکا ارائه شده و منتشر گردید و سال هاست در کشور های پیشرفته ای مانند آمریکا، آلمان، ژاپن و سایر کشور های توسعه یافته مورد استفاده قرار می گیرد.

تونی بوزان در کتاب خود برای نمایش مفهوم ” نقشه ذهنی ” از تصویر این درخت استفاده کرده است.

نقشه ذهنی (Mind map) چیست؟

نقشه ذهنی توسط تونی بوزان ابداع گردید و شهرت یافت.
شاید نام های مختلفی از آن شنیده باشید از قبیل نقشه ذهنی ، درخت حافظه، مایندمپ و…
نقشه ذهنی یکی از پرکاربرد ترین و بهترین روش های یاد گیری و یادسپاری عصر کنون است.
به طور کلی یعنی رسم الگوی یاد آوری

در ادامه مقاله با ما همراه باشید تا روش رسم آن را بیاموزید.

نیمکره های مغز چه فعالیتی دارند ؟

سمت چپ مغز طرف منطقی است و با لیست ها، اعداد، خطوط، حروف، تحلیل و… سرو کار دارد.
در حالی که سمت راست مغز طرف خالق است و رنگ ها، تصاویر، ریتم و… را مدیریت میکند.
بهترین روش یادگیری، روشی است که از دو نیمکره باهم استفاده کنید. اگر از این دو نیمکره باهم استفاده کنید قطعا برای یادگیری نتیجه بهتری را میگیرید!

باید بدانید پژوهش ها ثابت کرده اند که درصورت ترکیب این دو نیمکره، عملکرد ذهن شما تا ۵ برابر افزایش پیدا خواهد کرد.
• دانشمندان به این صورت کشف کردند:
5=۱+۱
هم اکنون یکی از بهترین روش ها در جهان برای آموختن و یادگیری، استفاده از نقشه ذهنی است. چون این روش به شما اجازه
میدهد تا به طور کامل از نیمکره چپ و راست خود استفاده کنید و کارکرد حداکثری مغز را شامل میشود. این استراتژی، خلاقیت
را بهبود میبخشد و حافظه تصویری بهتر کار میکند.

چطور یک نقشه ذهنی رسم کنیم؟

شاخه اول: کاغذ

کاغذ A4 را بیاورید و حتما به صورت افقی قرار دهید تا فضای بیشتری در اختیار داشته باشید.
• بهتر است از صفحات خطی استفاده نکنید تا وارد تفکرات نشوید.

عنوان موضوع مورد نظر را وسط کاغذ بنویسید و دور آن را دایره، مستطیل، لوزی یا شکل مرتبط با عنوان رسم کنید و شروع کنید چند شاخه با زیر شاخه های موضوع اصلی رسم کنید.

شاخه دوم: استفاده کنید

از رنگهای مختلف، تصاویر، نقاشی ها، نمادها یا کد ها برای هر شاخه استفاده کنید و سعی کنید هر شاخه یک رنگ باشد.
از کلمات کلیدی استفاده کنید سعی کنید تک لغت باشند و کلمات را دقیق انتخاب کنید. یک یا دو یا چند کلمه قرار است جایگزین مطلبی شود که در حالت عادی در قالب یک یا چند پاراگراف بوده است. لغات را طوری انتخاب کنید که با دیدن آنها جمله یا عبارت را به یاد آورید و مطمئن شوید که کلمات شما، مفهومی را که مد نظر دارید منتقل میکنند و بعداً اگر به مایندمپ خود مراجعه کنید‌ مفاهیم را به یاد می آورید. شما میتوانید با ایده های اصلی از تصاویر زیبا استفاده کنید یا نقاشی های قشنگی که میتوانید مرتبط با موضوع بکشید.
• با کشیدن نقاشی یا گذاشتن تصویر،نقشه ذهنی شما دوست داشتنی تر و قابل فهم تر است.
مثلا اگر راجع به گل ها مینویسید، یک گل زیبا کنار نوشته خود نقاشی کنید 🌼

شاخه سوم: خطوط

سعی کنید شاخه هایی که میکشید خمیده باشند و از کشیدن خط مستقیم پرهیز کنید زیرا خطوط مستقیم باعث خستگی ذهن میشود .حداکثر این شاخه ها ۷ و حداقل ۵ شاخه باشند. این شاخه هایی که رسم میشوند باید به صورت ساعتگرد باشند و ابتدای شاخه ها پهن تر از انتهای آن ها باشد.

آماده ای بریم شاخه بعدی ؟!

شاخه چهارم: تکنیک های یادیاری

دسته بندی:

اگر ۱۰۰ نقطه پراکنده در صفحه کشیده باشید چقدر زمان صرف میکنید آن ها را بشمارید؟ آیا بدون خطا و اشتباه شمارش را انجام دادید؟
در اینجا شما اگر بجای پراکنده کشیدن این ۱۰۰ نقطه آنها را دسته بندی کنید با شمارش طولی و عرضی و ضرب ساده میتوانید تعداد کل را بدون خطا و اشتباه محاسبه کنید.
در نتیجه با انجام دسته بندی در هر کاری تعداد خطاها و اشتباهات کمتر میشود.

بسط دادن:

به معنای داستان سازی است.
مثلا در حال خواندن کتاب قطوری هستید و قسمت هایی از آن یادگرفتنشان دشوار است.
برای اینکه آن را یاد بگیرید از این تکنیک استفاده کنید.
بسط دادن یا داستان سازی از اسمش مشخص است بجای اینکه متن را ساده بخونید تبدیلش کنید به یک داستان یا به صورت آهنگ با ریتم یادش بگیرید! این کار به شما کمک میکند هم تمرکزتان را بالاببرید وهم مبحث را کامل یاد بگیرید.

تصویر سازی با مبالغه:

این قسمت فقط کافی است یک کلمه را با کلمه دیگر مرتبط کنید. اینجوری بهتر در حافظه می ماند!
مثلا عدد یک را به یک درخت، عدد دو را به یک دوچرخه، عدد سه را به یک چراغ راهنما
و… عدد بیست به یک بستنی تشبیه کنید.

با این اعداد می توانید یک مبالغه انجام دهید.

عدد یک را که به یک درخت تشبیه کرده بودیم، یک وسیله را با توجه به موضوعتان مشخص کنید مثلا پیتزا به این صورت با مبالغه سازی مینویسیم ⬅️ میوه های درخت پیتزا هستند.

حرف اول:

با حرف اول کلمات یک عبارت، یک لغت جدید قابل فهم بسازید و رمز گذاری انجام دهید!
به این صورت ⬅️ یادگیری عناصر جدول تناوبی اغلب سخت است برای این کار دانشمندان از این تکنیک استفاده کردند.
مثلا گروه ۱۷ با این جمله رمز گذاری شده است: ” فدای کله براقت ای اتم”

شاخه پنجم: ساختار

نوشته های شما بر هر شاخه شفاف، واضح و قابل خواندن باشد. دلنشین و خنده دار باشد طوری که با یاد آوری آن طنز موضوع اصلی را درک کنید و متوجه آن شوید. یکی از مهمترین ساختار این است که به زبان خود بنویسید،یعنی به صورتی باشد که ساده ولی زیبا باشد و شما بادیدن مایندمپ قشنگتان لذت ببرید طوری که با خواندن آن متوجه کلی از موضوع اصلی ، سنگین و دشوار متن کتاب یا سخنرانی و… شوید.

در این مقاله روش رسم مایندمپ به طور کلی گفته شد، حالا برگرد به اولین عکس و بخونش ببین چقدر از توضیحاتی که داده شد را میتوانی از روی مایندمپ برای خودت باز گو کنی و چند درصد را به یاد می آوری؟ حالا بنظرت نوشتن نکته به صورت خطی بهتره یا با کشیدن مایندمپ؟ لطفا در قسمت نظرات برای ما بنویسید.

کاربردهای رسم نقشه ذهنی (Mind map)

• سازماندهی به تفکرات و ایده ها (بارش فکری)
• خلاصه نویسی و یادداشت برداری کتب
• نوشتن متن سخنرانی
• نوشتن جزوات و برداشت نکات درسی
• تدریس و آموزش
• ارائه محتوا، کنفرانس و دفاع
• فکر کردن در مورد مشکلات پیچیده
• مطالعه و حفظ اطلاعات

سخن پایانی

اگر یاد بگیرید که مطالب خود را به این صورت دسته بندی کنید و نقشه ذهنی بسازید بدون شک در یادگیری شما عزیزان بسیار موثر و کاربردی خواهد بود.

در این مقاله که امید وارم از آن لذت برده باشید توضیح دادیم نقشه ذهنی چیست؟ مراحل رسم آن چگونه است و کاربرد های آن را ذکر کردیم. امیدوارم از این روش خیلی جالب استفاده کنید و از نتایجش حیرت زده شوید. نظرات و پیشنهادات خود را در مورد نقشه ذهنی با ما به اشتراک بگذارید.